مچ پایی که بارها خالی می‌کند فقط از بدشانسی نیست. بعد از پیچ‌خوردگی، رباط‌ها ممکن است بلندتر از قبل جوش بخورند و حس موقعیتی که از مفصل محافظت می‌کند از بین برود. هر دو مشکل قابل درمان‌اند و بیشتر افراد هرگز به جراحی نیاز پیدا نمی‌کنند.
در یک پیچ‌خوردگی معمولیِ رو به داخل (inversion)، رباط‌های خارجی مچ پا، عمدتاً رباط تالوفیبولار قدامی (ATFL)، پاره می‌شوند. این رباط‌ها جوش می‌خورند، اما ممکن است بلندتر از طول اولیه‌شان جوش بخورند و مفصل از نظر مکانیکی شل بماند.
به همان اندازه مهم این است که پایانه‌های عصبی داخل این رباط‌ها به مغز خبر می‌دهند که مفصل در فضا در چه وضعیتی است. بعد از آسیب، این بازخورد ضعیف می‌شود و عضلات دیگر به‌موقع مچ پا را محکم نمی‌کنند. به این حالت بی‌ثباتی عملکردی می‌گویند، و همین توضیح می‌دهد چرا برخی افراد با رباط‌هایی که ظاهر طبیعی دارند باز هم دچار خالی کردن مچ پا می‌شوند.
بیشتر موارد بی‌ثباتی مزمن ترکیبی از هر دو است.
ارزیابی
شرح حال: هر چند وقت یک بار مچ پا خالی می‌کند، روی چه سطحی، و آیا در فاصله این دفعات درد وجود دارد
تست‌های کشوی قدامی (anterior drawer) و شیب تالوس (talar tilt) برای بررسی شلی مکانیکی
بررسی راستای پشت پا، چون پاشنه‌ای که رو به داخل (واروس) قرار دارد زمینه‌ساز پیچ‌خوردگی است و اگر نادیده گرفته شود، باعث شکست ترمیم رباط می‌شود
بررسی شلی عمومی مفاصل (هایپرموبیلیتی)
MRI در صورتی که بین دفعات خالی کردن درد وجود داشته باشد، برای بررسی آسیب غضروف، پارگی تاندون‌های پرونئال یا گیرافتادگی (impingement)
درمان
توان‌بخشی مقدم است و برای بیشتر افراد نتیجه می‌دهد. این برنامه اختصاصی است: تقویت عضلات پرونئال و ساق پا، تمرین تعادل روی یک پا که کم‌کم به سطوح ناپایدار می‌رسد، و تمرین‌های مخصوص ورزش هر فرد. برای قضاوت منصفانه درباره نتیجه، دست‌کم ۳ ماه زمان لازم است. استفاده از بریس یا تیپ‌زدن هنگام ورزش در این دوره مفید است.
جراحی زمانی پیشنهاد می‌شود که با وجود این برنامه، بی‌ثباتی ادامه داشته باشد.
ترمیم بروستروم‌گولد. رباط‌های کشیده‌شده کوتاه می‌شوند، دوباره به فیبولا وصل می‌شوند و با رتیناکولوم اکستانسور تقویت می‌شوند. قابل اعتماد است و روش پیش‌فرض.
ترمیم تقویت‌شده یا بازسازی رباط، با استفاده از گرافت یا نوار بخیه، وقتی بافت خود رباط کافی نیست، مفاصل بیمار بیش از حد شل است، یا ترمیم قبلی شکست خورده است.
آرتروسکوپی در همان جلسه جراحی، برای درمان ضایعات غضروفی، قطعات آزاد یا گیرافتادگی قدامی.
استئوتومی استخوان پاشنه (calcaneal osteotomy)، وقتی پاشنه در وضعیت واروس قرار دارد. اصلاح راستا از ترمیم محافظت می‌کند.
روند معمول بهبودی پس از جراحی
این روند معمول است. برنامه هر بیمار در ویزیت و بر اساس نوع جراحی مشخص می‌شود.
هفته ۰ تا ۲بوت طبی یا آتل، و راه رفتن تا جایی که راحت هستید.
هفته ۲ تا ۶بوت برداشته می‌شود و به جای آن از بریس (مچ‌بند طبی) استفاده می‌کنید. فیزیوتراپی با تمرین‌های دامنه حرکتی و تعادل شروع می‌شود.
هفته ۶ تا ۱۲تقویت تدریجی عضلات و تمرین‌های حس عمقی. دویدن در مسیر مستقیم از حدود هفته ۱۰.
ماه ۳ تا ۶حرکات تغییر جهت ناگهانی و چرخشی و بازگشت به ورزش، معمولاً در فصل ورزشی اول همراه با بریس.
پرسش‌های رایج
سالی چند بار مچ پایم پیچ می‌خورد. آیا این طبیعی است؟
خیر. پیچ‌خوردگی‌های مکرر یعنی مچ پا از همان پیچ‌خوردگی اول به‌درستی بهبود نیافته است، و هر بار آسیب تازه‌ای به غضروف اضافه می‌شود. بهتر است بررسی شود، نه اینکه آن را بپذیرید.
آیا حتماً به جراحی نیاز دارم؟
بیشتر افراد نیازی ندارند. یک برنامه توان‌بخشی با نظارت درست، به مدت دست‌کم ۳ ماه و با تمرکز بر تقویت عضلات پرونئال و تمرین تعادل، بیشتر موارد را برطرف می‌کند. جراحی برای مچ‌هایی است که با وجود این برنامه همچنان خالی می‌کنند.
در جراحی دقیقاً چه کاری انجام می‌شود؟
رباط‌های خارجیِ کشیده‌شده کوتاه می‌شوند و دوباره به استخوان فیبولا (نازک‌نی) وصل می‌شوند و معمولاً با پریوست همان ناحیه تقویت می‌شوند. به این روش ترمیم بروستروم‌گولد (Brostrom-Gould) می‌گویند و جراحی استاندارد همین است. وقتی بافت ضعیف است، یا بیمار وزن زیادی دارد یا مفاصلش بیش از حد شل است، ترمیم با گرافت یا نوار بخیه (suture tape) تقویت می‌شود.
چرا بین پیچ‌خوردگی‌ها هم مچ پایم درد دارد؟
درد مداوم، به جای بی‌ثباتی، نشان می‌دهد مشکلی داخل مفصل وجود دارد: ضایعه غضروفی استخوان تالوس، یک قطعه آزاد، یا بافت اسکار در جلوی مچ پا. به همین دلیل اغلب پیش از برنامه‌ریزی درمان MRI انجام می‌شود، و به همین دلیل آرتروسکوپی بارها همراه با ترمیم رباط انجام می‌شود.
این مطالب برای آگاهی بیماران است و جای معاینه پزشک را نمی‌گیرد.
