دکتر دانیال شریفی رضویجراح پا و مچ پا با تمرکز ویژه بر کودکان و نوجوانان

چه کسانی به جراحی صافی کف پا نیاز دارند؟

جواب کوتاه

جراحی صافی کف پا وقتی مطرح می‌شود که پا درد یا محدودیت عملکرد ایجاد کرده، این مشکل به خود تغییر شکل پا نسبت داده می‌شود و با چند ماه درمان غیرجراحی منظم بهتر نشده است. شکل صاف پا یا یک زاویه غیرطبیعی در عکس به‌تنهایی دلیل جراحی نیست. پیش از تصمیم، منشأ درد، انعطاف‌پذیری پا، شرایط عمومی بیمار و انتظارات او باید روشن شود.

نشانه‌هایی که جراحی صافی کف پا را مطرح می‌کنند

  • درد پایدار در داخل مچ، قوس یا بیرون پا که با تغییر شکل مرتبط است
  • محدودیت در راه رفتن، ایستادن یا کارهای روزمره
  • بی‌نتیجه ماندن چند ماه درمان غیرجراحی منظم، مثل کفی یا بریس، تمرین و تنظیم فعالیت
  • تغییر شکل پیشرونده؛ مثلاً افتادن تدریجی قوس یا کج شدن مچ پا
  • تغییر شکل سفت یا آرتروز دردناک مفاصل پا
  • در کودکان: درد پایدار با وجود درمان، به‌ویژه همراه با کوتاهی عضله پشت ساق، یا علت‌های خاصی مثل به‌هم‌چسبیدگی استخوان‌های تارس

در کودکان هم پیش از هر جراحی، درمان غیرجراحی باید امتحان شود (Smolle و همکاران، ۲۰۲۲). برای جزئیات، جراحی صافی کف پا در کودکان را بخوانید.

چه کسانی معمولاً کاندید جراحی نیستند؟

  • کف پای صاف بدون درد و محدودیت، در هر سنی
  • کودک با صافی انعطاف‌پذیر بدون علامت
  • کسی که درد او منشأ دیگری دارد؛ مثلاً از کمر، اعصاب یا بیماری التهابی کنترل‌نشده

عواملی که خطر جراحی را بیشتر می‌کنند و باید پیش از عمل بررسی یا اصلاح شوند:

  • مصرف دخانیات، شامل سیگار و قلیان، که خطر جوش نخوردن استخوان را بیشتر می‌کند
  • دیابت کنترل‌نشده یا نوروپاتی
  • مشکلات گردش خون پا
  • عفونت فعال یا زخم پا
  • ناتوانی در رعایت دوره بدون وزن‌گذاری
  • انتظار غیرواقعی از نتیجه، مثل انتظار پای کاملاً طبیعی

ارزیابی پیش از جراحی صافی کف پا

  1. شرح حال: محل و الگوی درد، درمان‌های قبلی، بیماری‌ها و اهداف بیمار
  2. معاینه: ایستاده و نشسته، انعطاف‌پذیری، تست بلند شدن روی پنجه، کوتاهی عضله پشت ساق، معاینه عصبی و عروقی
  3. تصویربرداری: رادیوگرافی ایستاده پا و مچ؛ سی‌تی‌اسکن تحمل وزن یا MRI در صورت پرسش مشخص
  4. آزمایش‌ها: بر اساس شرایط عمومی بیمار
  5. تزریق تشخیصی: گاهی برای پیدا کردن منبع اصلی درد

اجماع جراحان پا و مچ تأکید می‌کند که سن و شرایط عمومی بیمار، مثل وزن، باید در انتخاب روش در نظر گرفته شود (Sangeorzan و همکاران، ۲۰۲۰).

پیش از تصمیم این پرسش‌ها را از جراح بپرسید

  • منشأ دقیق درد من چیست؟
  • اگر عمل نکنم چه اتفاقی می‌افتد؟
  • کدام روش‌ها انجام می‌شود و چرا؟
  • دوره بدون وزن‌گذاری و بازگشت به کار چقدر است؟
  • مهم‌ترین عوارض این روش در شرایط من چیست؟
  • آیا ممکن است پیچ یا پلاک بعداً خارج شود؟

خطرات هر روش را در عوارض جراحی صافی کف پا ببینید.

پرسش‌های رایج

آیا با زاویه غیرطبیعی در عکس باید جراحی کرد؟

خیر. هیچ زاویه‌ای به‌تنهایی جراحی را الزامی نمی‌کند. تصمیم بر اساس درد، عملکرد و پیشرفت تغییر شکل گرفته می‌شود.

پیش از جراحی چند ماه درمان غیرجراحی لازم است؟

معمولاً حدود شش ماه. درمان غیرجراحی منظم حدود شش ماه امتحان می‌شود و بعد نتیجهٔ آن سنجیده می‌شود؛ در صافی سفت یا پیشرونده، زمان تصمیم به نوع و شدت مشکل بستگی دارد. گزینه‌ها را در درمان صافی کف پا در بزرگسالان ببینید.

آیا سن بالا مانع جراحی صافی کف پاست؟

سن به‌تنهایی مانع نیست، اما سلامت عمومی، کیفیت استخوان و توانایی گذراندن دوره بهبودی بررسی می‌شود.

منابع

  1. Sangeorzan BJ, et al. Progressive Collapsing Foot Deformity: Consensus on Goals for Operative Correction. Foot Ankle Int. 2020;41(10):1299-1302
  2. Smolle MA, et al. Long-term clinical and radiological outcomes following surgical treatment for symptomatic pediatric flexible flat feet: a systematic review. Acta Orthop. 2022;93:367-374
  3. Hong VY, et al. So What Exactly Is Progressive Collapsing Foot Deformity? J Am Acad Orthop Surg. 2025;33(16):e940-e948

این مطالب برای آگاهی بیماران است و جای معاینه پزشک را نمی‌گیرد.