دکتر دانیال شریفی رضویجراح پا و مچ پا با تمرکز ویژه بر کودکان و نوجوانان

عوارض جراحی صافی کف پا: چه خطراتی وجود دارد و چطور کم می‌شود؟

جواب کوتاه

مانند هر جراحی، عمل صافی کف پا هم خطراتی دارد؛ از جمله عفونت زخم، آسیب عصب‌های پوستی، لخته خون، جوش نخوردن یا دیر جوش خوردن استخوان، اصلاح کمتر یا بیشتر از حد لازم، درد پایدار و نیاز به عمل دوباره. نوع و احتمال هر عارضه به روش جراحی، سن و شرایط بیمار بستگی دارد و بسیاری از آن‌ها با آمادگی پیش از عمل و پیگیری منظم کمتر می‌شوند یا قابل درمان‌اند.

عوارض عمومی جراحی صافی کف پا

  • عفونت زخم یا تأخیر در بهبود زخم
  • آسیب عصب‌های پوستی و بی‌حسی ناحیه‌ای، مثلاً عصب سورال در برش‌های بیرون پا
  • لخته خون در وریدهای پا (ترومبوز وریدی عمقی)
  • تورم طولانی‌مدت پا
  • سندرم درد منطقه‌ای پیچیده (CRPS)، که نادر است
  • عوارض مربوط به بیهوشی

عوارض اختصاصی هر روش جراحی

روشعوارض مهم‌تر
آرتروریزیس (پیچ صافی کف پا)درد سینوس تارسی، جابه‌جایی یا شل شدن ایمپلنت، نیاز به خارج کردن ایمپلنت، اصلاح ناکافی
استئوتومی Evans یا افزایش طول ستون خارجیفشار و درد ستون خارجی پا در اصلاح بیش از حد، فشار یا آرتروز مفصل کالکانئوکوبوئید، جوش نخوردن یا جابه‌جایی پیوند
استئوتومی پاشنه (MDCO)آسیب عصب سورال، برجستگی و آزار پیچ پاشنه
آرترودزجوش نخوردن یا بدجوش خوردن مفصل، فشار بیشتر و آرتروز مفاصل مجاور در درازمدت
انتقال تاندون و ترمیم رباطکش آمدن دوباره بافت ترمیم‌شده
آزادسازی عضله پشت ساقضعف موقت در بلند شدن روی پنجه

اجماع جراحان پا و مچ هشدار می‌دهد که اصلاح بیش از حد در افزایش طول ستون خارجی می‌تواند به فشار زیاد و درد پایدار بیرون میانه پا منجر شود (Thordarson و همکاران، ۲۰۲۰).

نیاز به خارج کردن پیچ یا عمل دوباره

  • پیچ‌ها و پلاک‌ها فقط در صورت آزار یا طبق برنامه جراح خارج می‌شوند.
  • در آرتروریزیس، درد سینوس تارسی شایع‌ترین عارضه و علت خارج کردن ایمپلنت گزارش شده است (CDA-AMC، ۲۰۲۵).
  • در یک مطالعه ۲۰۲۴ روی بزرگسالانی که آرتروریزیس را همراه با جراحی‌های دیگر انجام دادند، حدود نیمی از ایمپلنت‌ها به‌علت درد سینوس تارسی خارج شدند [۳].
  • اصلاح ناکافی یا بازگشت تغییر شکل ممکن است عمل دوباره لازم کند، به‌ویژه اگر همه اجزای تغییر شکل اصلاح نشده باشند.

چه عواملی خطر عوارض را بیشتر می‌کند؟

  • مصرف دخانیات، شامل سیگار و قلیان
  • دیابت کنترل‌نشده
  • اضافه‌وزن
  • بیماری عروقی پا
  • مصرف طولانی کورتون
  • رعایت نکردن دوره بدون وزن‌گذاری یا دستورات پس از عمل

ترک دخانیات پیش از عمل، کنترل قند خون، رعایت دقیق دستورات و پیگیری منظم، خطر بسیاری از این عوارض را کمتر می‌کند.

علائم هشدار بعد از عمل

در این موارد فوراً با جراح تماس بگیرید:

  • تب، قرمزی، گرمی یا ترشح از زخم
  • درد شدید که با دارو کنترل نمی‌شود یا احساس تنگی شدید گچ
  • تورم و درد ساق پا
  • بی‌حسی، سردی یا تغییر رنگ انگشتان

تنگی نفس ناگهانی یا درد قفسه سینه ممکن است نشانه لخته خون در ریه باشد و نیاز به مراجعه فوری به اورژانس دارد.

پرسش‌های رایج

شایع‌ترین عارضه عمل صافی کف پا چیست؟

به روش بستگی دارد. مثلاً در آرتروریزیس درد سینوس تارسی و در استئوتومی‌ها مشکلات زخم، عصب یا پیچ بیشتر مطرح است.

آیا درد بعد از عمل صافی کف پا طبیعی است؟

درد و تورم در هفته‌های اول طبیعی است و به‌تدریج کم می‌شود. درد شدید یا رو به افزایش باید بررسی شود.

آیا صافی کف پا بعد از جراحی برمی‌گردد؟

ممکن است بخشی از اصلاح از دست برود، به‌ویژه اگر همه اجزای تغییر شکل اصلاح نشده باشند. انتخاب روش متناسب و رعایت دوره بهبودی این خطر را کمتر می‌کند.

منابع

  1. Thordarson D, et al. Consensus for the Indication of Lateral Column Lengthening in the Treatment of Progressive Collapsing Foot Deformity. Foot Ankle Int. 2020;41(10):1286-1288
  2. CDA-AMC. Subtalar Joint Arthroereisis (Rapid Review). Can J Health Technol. 2025;5(2)
  3. Clinical outcomes of subtalar arthroereisis for the treatment of stage 1 flexible progressive collapsing foot deformity. Eur J Orthop Surg Traumatol. 2024
  4. Consensus on Indications for Isolated Subtalar Joint Fusion and Naviculocuneiform Fusions for Progressive Collapsing Foot Deformity. Foot Ankle Int. 2020;41(10):1295-1298

این مطالب برای آگاهی بیماران است و جای معاینه پزشک را نمی‌گیرد.