صافی کف پا در بزرگسالان چیست؟
در صافی کف پا، قوس داخلی پا هنگام ایستادن به زمین نزدیک میشود یا کاملاً روی زمین قرار می‌گیرد. معمولاً پاشنه به سمت بیرون متمایل میشود که به آن «والگوس پاشنه» می‌گویند و جلوی پا هم کمی به بیرون می‌چرخد.
«کف پای صاف» یک توصیف ظاهری است، نه تشخیص نهایی. پرسش اصلی این است که پا از چه زمانی و به چه علتی صاف شده و آیا درد یا محدودیت ایجاد کرده است. برای آشنایی کلی با این مشکل در همه سنین، راهنمای جامع صافی کف پا را ببینید.
انواع صافی کف پا در بزرگسالان
| ویژگی | صافی کف پای انعطاف‌پذیر از کودکی | صافی کف پای اکتسابی یا پیشرونده |
|---|---|---|
| زمان شروع | از کودکی یا نوجوانی | در بزرگسالی ایجاد یا بدتر شده |
| درگیری | معمولاً هر دو پا، مشابه | اغلب یک پا یا نامتقارن |
| قوس روی پنجه یا هنگام نشستن | معمولاً برمی‌گردد | ممکن است برنگردد |
| درد | اغلب بدون درد | اغلب درد، تورم یا خستگی پا |
| نیاز به درمان | معمولاً فقط در صورت علامت | ارزیابی تخصصی لازم است |
نوع اکتسابی و پیشرونده امروز با نام صافی کف پای پیشرونده (PCFD) شناخته میشود. نوع سفت از کودکی، مثلاً بهعلت به‌هم‌چسبیدگی استخوان‌های تارس، کمتر شایع است و معمولاً با درد و محدودیت حرکت همراه است. صافی کف پای کودکان را در صافی کف پا در کودکان توضیح داده‌ایم.
علتهای صافی کف پا در بزرگسالان
- ادامه صافی کف پای انعطاف‌پذیر دوران کودکی
- ضعف یا آسیب تاندون تیبیالیس خلفی؛ شایع‌ترین علت صافی کف پای اکتسابی در بزرگسالان
- شل شدن یا پارگی رباطهای داخلی پا، به‌ویژه رباط اسپرینگ
- آسیب‌های قدیمی مانند شکستگی یا آسیب مفصل لیسفرانک
- آرتریت التهابی مانند آرتریت روماتوئید و آرتروز مفاصل پا
- آرتروپاتی شارکو در افراد دیابتی دارای نوروپاتی
- کوتاهی عضله پشت ساق و تاندون آشیل
افزایش سن، اضافه‌وزن، دیابت و فشار خون بالا از عواملی هستند که با مشکلات این تاندون مرتبط دانسته شده‌اند.
علائم صافی کف پا در بزرگسالان
- درد یا خستگی در قوس پا یا داخل مچ، به‌خصوص پس از ایستادن یا راه رفتن طولانی
- تورم در امتداد داخل مچ پا
- افتادن تدریجی قوس و چرخش پاشنه به بیرون
- دشواری در بلند شدن روی پنجه
- در مراحل پیشرفته‌تر، درد در سمت بیرون مچ پا بهعلت برخورد استخوان پاشنه با استخوان نازک‌نی
- ساییدگی نامتقارن کفش
صافی کف پا در بزرگسالان چگونه تشخیص داده میشود؟
تشخیص با معاینه بالینی شروع میشود و تصویربرداری فقط برای پاسخ به یک پرسش مشخص انجام میشود.
در معاینه این موارد بررسی میشود:
- نگاه به هر دو پا در حالت ایستاده از پشت؛ دیده شدن انگشتان بیشتر از سمت بیرون پاشنه (نشانه «انگشتان زیاد» یا too many toes)
- تست بلند شدن روی پنجه با یک پا (single-leg heel rise)
- انعطاف‌پذیری: آیا تغییر شکل با دست اصلاح میشود؟
- کوتاهی عضله پشت ساق و تاندون آشیل
- معاینه عصبی و عروقی پا
تصویربرداری:
- رادیوگرافی ایستاده (تحمل وزن) از پا و در صورت نیاز از مچ پا؛ پایه تصویربرداری است
- MRI یا سونوگرافی برای بررسی تاندون و رباط، فقط وقتی پرسش مشخصی وجود دارد
- سی‌تی‌اسکن تحمل وزن (WBCT) در مراکز دارای این امکان، برای بررسی سه‌بعدی تغییر شکل
- اسکن فشار کف پا بهتنهایی علت صافی را مشخص نمی‌کند
آیا صافی کف پا در بزرگسالان درمان دارد؟
کف پای صاف بدون علامت معمولاً درمان لازم ندارد. در موارد دردناک، درمان با کفی یا بریس، کفش مناسب، تمرین و فیزیوتراپی، کاهش وزن و تنظیم فعالیت شروع میشود. جراحی فقط برای افرادی مطرح است که با این روش‌ها بهتر نشده‌اند یا تغییر شکل پیشرونده دارند. جزئیات هر روش را در درمان صافی کف پا در بزرگسالان بخوانید.
چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟
برای معاینه نوبت بگیرید اگر:
- قوس پا در بزرگسالی به‌تدریج افتاده یا فقط یک پا صاف شده است
- درد یا تورم داخل مچ پا بیش از چند هفته ادامه دارد
- دیگر نمی‌توانید روی پنجه یک پا بلند شوید
بدون تأخیر مراجعه کنید اگر:
- درد شدید ناگهانی دارید یا تازه نمی‌توانید روی پا وزن بگذارید
- پا گرم، قرمز و متورم است، به‌ویژه اگر دیابت دارید؛ حتی اگر درد کمی دارید
- تب همراه با قرمزی و تورم پا دارید
- زخم، تغییر رنگ یا سردی پا ایجاد شده است
- بی‌حسی یا ضعف تازه در پا دارید
این علائم را نباید به‌طور خودکار به صافی کف پا نسبت داد.