دکتر دانیال شریفی رضویجراح پا و مچ پا با تمرکز ویژه بر کودکان و نوجوانان

صافی کف پای یک‌طرفه: چرا فقط یک پا صاف شده است؟

جواب کوتاه

اگر در بزرگسالی فقط یکی از پاها صاف شده یا قوس یک پا به‌تدریج افتاده است، باید آن را جدی گرفت. صافی کف پای دوران کودکی معمولاً هر دو پا را درگیر می‌کند، اما صافی یک‌طرفه بیشتر نشانه یک مشکل اکتسابی است؛ مثل آسیب تاندون تیبیالیس خلفی، آسیب رباط یا شکستگی قدیمی، آرتروز، دیابت یا مشکلات عصبی.

چرا صافی یک‌طرفه اهمیت دارد؟

پای سالم طرف مقابل بهترین معیار مقایسه است. وقتی دو پا با هم فرق دارند، احتمال وجود یک علت تازه بیشتر است. در مراحل اولیه، درمان‌های ساده‌تر و بدون جراحی شانس بیشتری برای موفقیت دارند؛ به همین دلیل تشخیص زودتر علت اهمیت دارد.

علت‌های صافی کف پای یک‌طرفه

علتنشانه‌های همراه
اختلال تاندون تیبیالیس خلفیدرد و تورم داخل مچ، ضعف در بلند شدن روی پنجه
آسیب رباط اسپرینگ یا دلتوئیدسابقه پیچ‌خوردگی شدید یا ضربه، احساس ناپایداری
آسیب لیسفرانک یا شکستگی قدیمیسابقه ضربه، درد میانه پا
آرتروز میانه یا عقب پاسفتی و درد عمقی
آرتریت التهابی، مانند آرتریت روماتوئیددرگیری مفاصل دیگر، خشکی صبحگاهی
آرتروپاتی شارکو در دیابتپای گرم، قرمز و متورم همراه با بی‌حسی، گاهی بدون درد
مشکلات عصبیضعف، بی‌حسی یا تغییر الگوی راه رفتن
به‌هم‌چسبیدگی استخوان‌های تارسپای سفت و دردناک، اغلب از نوجوانی

علائم هشدار صافی کف پای یک‌طرفه

بدون تأخیر مراجعه کنید اگر:

  • پا گرم، قرمز و متورم است و دیابت دارید؛ حتی اگر درد ندارید. آرتروپاتی شارکو به تشخیص و محافظت سریع از پا نیاز دارد.
  • درد شدید ناگهانی یا احساس پاره شدن دارید و نمی‌توانید روی پا وزن بگذارید
  • تب، زخم یا تغییر رنگ پا ایجاد شده است
  • بی‌حسی یا ضعف تازه دارید
  • تغییر شکل طی چند هفته به‌سرعت بیشتر شده است

سایر علائمی که نیاز به معاینه دارند در علائم هشدار صافی کف پا آمده است.

صافی کف پای یک‌طرفه چگونه ارزیابی می‌شود؟

  • مقایسه هر دو پا در حالت ایستاده از پشت و جلو
  • بررسی انعطاف‌پذیری و تست بلند شدن روی پنجه در هر دو پا
  • معاینه عصبی (حس، قدرت و رفلکس) و بررسی نبض‌های پا
  • رادیوگرافی ایستاده از هر دو پا برای مقایسه
  • آزمایش قند خون یا آزمایش‌های التهابی، اگر از نظر بالینی لازم باشد
  • MRI یا سی‌تی‌اسکن برای بررسی علت مشخص
  • اسکن فشار کف پا به‌تنهایی علت را مشخص نمی‌کند

درمان صافی کف پای یک‌طرفه

درمان به علت بستگی دارد. مشکل تاندون معمولاً با استراحت نسبی، بریس و تمرین شروع می‌شود؛ آرتروز با کفی، بریس یا در صورت نیاز جراحی درمان می‌شود؛ آرتروپاتی شارکو به محافظت و بی‌حرکت کردن پا زیر نظر پزشک نیاز دارد. تجویز کفی بدون پیدا کردن علت کافی نیست. گزینه‌های درمانی را در درمان صافی کف پا در بزرگسالان ببینید.

پرسش‌های رایج

آیا طبیعی است که قوس یک پا کمی با دیگری فرق داشته باشد؟

تفاوت جزئی و قدیمی بدون درد شایع است و معمولاً نگران‌کننده نیست. تغییر تازه یا پیشرونده باید بررسی شود.

آیا اسکن کف پا علت صافی یک‌طرفه را مشخص می‌کند؟

خیر. اسکن فشار فقط توزیع فشار را نشان می‌دهد و جای معاینه و تصویربرداری مناسب را نمی‌گیرد.

آیا صافی کف پای یک‌طرفه با کفی درمان می‌شود؟

کفی ممکن است علائم را کم کند، اما تا علت مشخص نشود، تجویز کفی به‌تنهایی کافی نیست.

منابع

  1. Progressive Collapsing Foot Deformity. StatPearls, NCBI Bookshelf
  2. Myerson MS, Thordarson DB, Johnson JE, et al. Classification and Nomenclature: Progressive Collapsing Foot Deformity. Foot Ankle Int. 2020;41(10):1271-1276
  3. Hong VY, et al. So What Exactly Is Progressive Collapsing Foot Deformity? J Am Acad Orthop Surg. 2025;33(16):e940-e948

این مطالب برای آگاهی بیماران است و جای معاینه پزشک را نمی‌گیرد.