تاندون تیبیالیس خلفی چیست و چه کاری انجام می‌دهد؟
عضله تیبیالیس خلفی در عمق پشت ساق قرار دارد. تاندون آن از پشت قوزک داخلی مچ پا عبور می‌کند و عمدتاً به استخوان ناویکولار در داخل پا می‌چسبد.
این تاندون اصلی‌ترین چرخاننده پا به داخل است، در پایین بردن پنجه نقش دارد و مهم‌ترین نگهدارنده پویای قوس داخلی است. هنگام بلند شدن روی پنجه، مفاصل عقب پا را قفل می‌کند تا پا برای فشار آوردن به زمین سفت شود.
علت‌ها و عوامل خطر
- فرسودگی تدریجی تاندون در اثر فشار تکراری (تاندینوپاتی)؛ ناحیه پشت قوزک داخلی خون‌رسانی کمتری دارد
- آسیب ناگهانی یا پارگی تاندون (کمتر شایع)
- کف پای صاف قبلی که بار بیشتری به تاندون وارد می‌کند
- آرتریت التهابی
- عوامل مرتبط: افزایش سن، اضافه‌وزن، دیابت، فشار خون بالا و مصرف طولانی کورتون
این مشکل در زنان میانسال و افراد بالای ۴۰ سال بیشتر گزارش شده است.
علائم مشکل تاندون تیبیالیس خلفی
- درد و تورم در امتداد داخل مچ پا و قوس
- دردی که با ایستادن، راه رفتن طولانی یا ورزش بدتر میشود
- ضعف یا ناتوانی در بلند شدن روی پنجه یک پا
- افتادن تدریجی قوس و چرخش پاشنه به بیرون
- در موارد پیشرفته، درد بیرون مچ پا
مشکل تاندون تیبیالیس خلفی چگونه تشخیص داده میشود؟
در معاینه این موارد بررسی میشود:
- حساسیت و تورم در مسیر تاندون
- تست بلند شدن روی پنجه با یک پا: ممکن است فرد نتواند بلند شود یا پاشنه هنگام بلند شدن به داخل نچرخد
- نشانه «انگشتان زیاد» از نمای پشت
- قدرت چرخاندن پا به داخل در برابر مقاومت
مشکلاتی که درد مشابه ایجاد میکنند و باید کنار گذاشته شوند: مشکل تاندون‌های خم‌کننده شست یا انگشتان، سندرم تونل تارسال، آرتروز مفاصل پا، آسیب رباط دلتوئید یا اسپرینگ و شکستگی استرسی.
تصویربرداری:
- رادیوگرافی ایستاده برای بررسی راستای پا
- سونوگرافی یا MRI برای دیدن وضعیت تاندون، وقتی پرسش مشخصی وجود دارد
درمان بدون جراحی تاندون تیبیالیس خلفی
- کاهش موقت فعالیت‌های دردزا
- بوت طبی یا گچ کوتاه‌مدت در فاز دردناک و التهابی
- کفی طبی یا بریس مچ‌پا-پا (AFO) برای حمایت از تاندون و قوس
- تمرین تدریجی تقویت تاندون و عضلات پا و ساق، همراه با کشش عضله پشت ساق، زیر نظر فیزیوتراپیست
- کاهش وزن در صورت اضافه‌وزن
- داروی ضدالتهاب کوتاه‌مدت فقط با تجویز پزشک
تزریق کورتون اطراف این تاندون معمولاً توصیه نمی‌شود، چون ممکن است خطر پارگی را بیشتر کند. پاسخ به درمان معمولاً طی چند ماه سنجیده میشود.
چه زمانی جراحی تاندون تیبیالیس خلفی لازم میشود؟
جراحی وقتی مطرح میشود که درد و محدودیت با چند ماه درمان منظم غیرجراحی بهتر نشود. روش به میزان آسیب تاندون و تغییر شکل پا بستگی دارد:
- پاک‌سازی و ترمیم تاندون در آسیب محدود
- انتقال تاندون خم‌کننده انگشتان (FDL) به جای تاندون آسیب‌دیده، معمولاً همراه با استئوتومی استخوان پاشنه
- جوش دادن مفصل (آرترودز) در تغییر شکل سفت
وقتی قوس افتاده و صافی کف پای پیشرونده ایجاد شده است، ترمیم تاندون بدون اصلاح راستای استخوان‌ها و رباط‌ها ممکن است کافی نباشد. مقایسه روش‌ها را در جراحی صافی کف پا ببینید.
چه زمانی باید زودتر مراجعه کرد؟
- احساس پاره شدن یا صدای ناگهانی داخل مچ پا همراه با درد شدید یا ناتوانی در راه رفتن
- افتادن سریع قوس طی چند هفته
- اگر قوس فقط در یک پا افتاده است، صافی کف پای یک‌طرفه را هم بخوانید
فهرست کامل علائم نیازمند مراجعه فوری در علائم هشدار صافی کف پا آمده است.