چرا عکس باید در حالت ایستاده گرفته شود؟
وقتی پا وزن تحمل نمی‌کند، بسیاری از پاهای صاف ظاهر نسبتاً طبیعی دارند. عکس در حالت خوابیده یا نشسته ممکن است افت قوس و چرخش استخوان‌ها را کمتر از واقع نشان دهد. به همین دلیل، زاویه‌های صافی کف پا فقط روی عکس ایستاده معتبرند و مقایسه عکس‌های قبل و بعد هم باید با همان روش انجام شود.
کدام نماها گرفته می‌شود و هر کدام چه چیزی را نشان میدهد؟
| نما | چه چیزی بررسی می‌شود | شاخص‌های رایج |
|---|---|---|
| جانبی (لترال) ایستاده | افت قوس طولی و محل شکست راستا در نمای کناری | زاویه Meary، Calcaneal Pitch، ارتفاع کونئیفرم داخلی |
| روبه‌رو (AP/DP) ایستاده | چرخش جلوی پا به بیرون (ابداکشن) | زاویه پوشش تالوناویکولار، زاویه تالوس و متاتارس اول در نمای روبه‌رو |
| نمای راستای پاشنه (Saltzman) | میزان والگوس پاشنه نسبت به ساق | زاویه و بازوی گشتاور پاشنه |
| روبه‌روی مچ پا، ایستاده | کج‌شدگی تالوس در مفصل مچ در صافی پیشرفته بزرگسالان | کج‌شدگی (تیلت) والگوس تالوس |
| نمای مایل (Oblique) | برخی انواع اتصال غیرطبیعی استخوان‌های تارس | ندارد |
چه زمانی عکس لازم است و چه زمانی نه؟
معمولاً لازم است
- صافی دردناکی که با اقدامات اولیه بهتر نشده است
- پای سفت یا مشکوک به اتصال غیرطبیعی استخوان‌های تارس (Tarsal coalition)
- صافی یک‌طرفه، یا صافی تازه‌ایجادشده یا پیشرونده در بزرگسال
- پس از آسیب، یا پیش از برنامه‌ریزی جراحی
معمولاً لازم نیست
- کودکی با صافی منعطف، دوطرفه و بدون درد
- فقط برای «دانستن درجه»، وقتی نتیجه آن هیچ تصمیمی را تغییر نمی‌دهد
دوز اشعه رادیوگرافی پا پایین است، اما اصل کلی این است که تصویربرداری فقط وقتی انجام شود که به تصمیم بالینی کمک کند.
هنگام عکس‌برداری چه انتظاری داشته باشید؟
معمولاً بدون کفش و جوراب روی سکوی مخصوص می‌ایستید و وزن را بهطور مساوی روی دو پا تقسیم می‌کنید. اغلب از هر دو پا عکس گرفته می‌شود تا مقایسه ممکن باشد. اگر باردار هستید یا احتمال بارداری وجود دارد، پیش از عکس‌برداری اطلاع دهید. عکس‌های قبلی را همراه داشته باشید تا مقایسه با شرایط یکسان انجام شود.
تفسیر عکس: عدد مهم است، اما کافی نیست
رادیوگرافی ایستاده راستای استخوان‌ها را نشان میدهد، نه شدت درد یا توانایی عملکردی را. در مطالعه Younger و همکاران، زاویه تالوس و متاتارس اول در نمای جانبی بهترین شاخص برای جدا کردن بزرگسالان دارای صافی علامت‌دار از گروه کنترل بود، اما مقادیر دو گروه هم‌پوشانی داشت. اندازه‌گیری زاویهها به نحوه ایستادن، زاویه تابش اشعه و فرد اندازه‌گیرنده هم وابسته است؛ بنابراین تغییر چند درجه‌ای بین دو عکس لزوماً به معنی تغییر واقعی نیست.
CT وزندار و MRI چه زمانی مطرح می‌شوند؟
CT وزندار (WBCT) تصویر سه‌بعدی پا را در حالت ایستاده نشان میدهد و خطاهای ناشی از چرخش پا و هم‌پوشانی استخوان‌ها در عکس ساده را کم می‌کند. این روش در سال‌های اخیر در پژوهش و برنامه‌ریزی جراحی صافی بزرگسالان (PCFD) جایگاه پیدا کرده (Belayneh و همکاران، ۲۰۲۶)، اما در همه مراکز در دسترس نیست. MRI برای بررسی تاندون‌ها (به‌ویژه تاندون تیبیالیس خلفی) و رباط‌ها به کار می‌رود و CT یا MRI برای تأیید و تعیین نوع اتصال غیرطبیعی استخوان‌ها. انتخاب روش به سؤال بالینی بستگی دارد.
چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟
- درد مداوم پا یا مچ، پای سفت، یا صافی یک‌طرفه یا رو به بدتر شدن
- ناتوانی در وزن‌گذاری روی پا پس از آسیب (فوری)