دکتر دانیال شریفی رضویجراح پا و مچ پا با تمرکز ویژه بر کودکان و نوجوانان

زاویه Meary (زاویه تالوس و متاتارس اول) چیست و در صافی کف پا چه چیزی را نشان می‌دهد؟

جواب کوتاه

زاویه Meary زاویه بین محور طولی تالوس و محور متاتارس اول در عکس جانبی ایستاده است. در پای طبیعی این دو محور تقریباً هم‌راستا هستند (صفر تا حدود ۴ درجه). رأس زاویه رو به کف پا با صافی و رأس رو به پشت پا با کف پای گود هم‌خوان است. شدت صافی معمولاً خفیف (تا ۱۵ درجه)، متوسط (۱۵ تا ۳۰ درجه) و شدید (بیشتر از ۳۰ درجه) گزارش می‌شود.

زاویه Meary چگونه اندازه‌گیری می‌شود؟

  • عکس جانبی (لترال) پا در حالت ایستاده و با تحمل وزن گرفته می‌شود.
  • خط اول: محور طولی تالوس، از مرکز تنه تالوس تا مرکز سر آن.
  • خط دوم: محور طولی متاتارس اول، در امتداد وسط تنه استخوان.
  • زاویه بین دو خط اندازه‌گیری و جهت رأس آن (رو به کف پا یا رو به پشت پا) ثبت می‌شود.

در برخی گزارش‌ها برای نشان دادن جهت از علامت مثبت و منفی استفاده می‌شود، اما قرارداد علامت‌گذاری بین منابع یکسان نیست. به همین دلیل، ثبت جهت رأس زاویه از یک عدد بدون توضیح قابل‌اعتمادتر است.

زاویهٔ میری شیب پاشنه محور تالوس محور متاتارس اول استخوان ساق زمین
در پای صاف، محور تالوس رو به پایین می‌چرخد و با محور متاتارس اول زاویه‌ای می‌سازد که رأسش رو به کف پاست (زاویه Meary).

مقدار طبیعی و غیرطبیعی زاویه Meary

منبعمقدار طبیعیدر صافی کف پا
کالج رادیولوژی آمریکا (ACR)صفر تا ۴ درجهبیشتر از ۴ درجه با تحدب رو به پایین (در کف پای گود: تحدب رو به بالا)
Radiopaediaحدود صفر درجهخفیف: تا ۱۵ درجه؛ متوسط: ۱۵ تا ۳۰ درجه؛ شدید: بیشتر از ۳۰ درجه
Polichetti و همکاران (۲۰۲۳)، مرور تصویربرداری صافی بزرگسالانصفر به‌علاوه یا منهای ۱۰ درجهاغلب بیشتر از ۲۰ درجه، با رأس رو به کف پا
Younger و همکاران (۲۰۰۵)، بزرگسالانگروه کنترل: میانگین ۷٫۱ درجه (انحراف معیار ۱۰٫۷)بیماران علامت‌دار: میانگین ۲۱٫۱ درجه (انحراف معیار ۱۰٫۸)

این تفاوت‌ها نشان می‌دهد که یک مرز عددی مطلق وجود ندارد. وقتی زاویه در محدوده مرزی است، شرح‌حال، معاینه و انعطاف‌پذیری پا اهمیت بیشتری پیدا می‌کنند.

زاویه Meary در صافی کف پا و کف پای گود

زاویه Meary علاوه بر شدت، به پیدا کردن محل اصلی افت قوس کمک می‌کند: افت ممکن است در مفصل تالوناویکولار، ناویکولوکونئیفرم یا مفصل متاتارس اول و کونئیفرم باشد. این اطلاعات در کلاس C طبقه‌بندی PCFD (ناپایداری ستون داخلی) و در برنامه‌ریزی جراحی اهمیت دارد.

در کف پای گود (Pes cavus) رأس زاویه رو به پشت پاست و جلوی پا نسبت به پاشنه به سمت پایین خم شده است. کف پای گود، به‌ویژه اگر یک‌طرفه یا پیشرونده باشد، ممکن است علت عصبی داشته باشد و باید پزشک آن را بررسی کند.

محدودیت‌های زاویه Meary

  • فقط در نمای جانبی و در یک صفحه اندازه‌گیری می‌شود و چرخش جلوی پا به بیرون یا والگوس پاشنه را نشان نمی‌دهد.
  • به نحوه ایستادن، چرخش پا هنگام عکس‌برداری و فرد اندازه‌گیرنده وابسته است؛ تفاوت چند درجه‌ای بین دو عکس ممکن است خطای اندازه‌گیری باشد.
  • در کودکان کم‌سن، استخوانی‌شدن (اُسیفیکاسیون) هنوز کامل نشده و تعیین محور تالوس دشوارتر است؛ آستانه‌های بزرگسالان را نباید بی‌ملاحظه به کودک تعمیم داد.
  • عدد زاویه، درد، عملکرد یا نیاز به درمان را اندازه نمی‌گیرد.

چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟

  • اگر گزارش شما زاویه غیرطبیعی نشان می‌دهد و درد، سفتی پا یا محدودیت راه رفتن دارید
  • اگر کف پای گود یک‌طرفه یا رو به بدتر شدن است، یا با ضعف و بی‌حسی همراه است

پرسش‌های رایج

زاویه Meary من ۱۰ درجه است؛ یعنی صافی کف پا دارم؟

بستگی دارد. طبق تعریف ACR، مقدار بیشتر از ۴ درجه غیرطبیعی است و در دسته‌بندی Radiopaedia این مقدار صافی خفیف محسوب می‌شود؛ اما مرور Polichetti و همکاران بازه طبیعی را تا ۱۰ درجه گرفته است. جهت رأس زاویه، سایر زاویه‌ها، علائم و معاینه تعیین می‌کنند که این عدد برای شما چه معنایی دارد.

زاویه مثبت یا منفی Meary یعنی چه؟

علامت مثبت و منفی جهت رأس زاویه را نشان می‌دهد، اما قرارداد آن بین منابع یکسان نیست. از پزشک یا گزارش بپرسید رأس زاویه رو به کف پاست (هم‌خوان با صافی) یا رو به پشت پا (هم‌خوان با گودی).

آیا کفی طبی یا ورزش زاویه Meary را تغییر می‌دهد؟

هدف کفی و تمرین بیشتر کاهش علائم و بهبود عملکرد است. شواهدی وجود ندارد که این درمان‌ها راستای استخوانی پا را به‌طور ماندگار تغییر دهند.

زاویه Meary با «درجه صافی کف پا» چه رابطه‌ای دارد؟

در بسیاری از مراکز، درجه‌بندی خفیف، متوسط و شدید بر اساس همین زاویه انجام می‌شود، اما روش‌های دیگری هم برای درجه‌بندی وجود دارد.

منابع

  1. American College of Radiology, Data Science Institute. AI Use Case: Radiographic Evaluation of Congenital and Acquired Foot Deformities (Meary's angle)
  2. Radiopaedia. Meary's angle
  3. Polichetti C, Borruto MI, Lauriero F, et al. Adult Acquired Flatfoot Deformity: A Narrative Review about Imaging Findings. Diagnostics. 2023
  4. Younger AS, Sawatzky B, Dryden P. Radiographic assessment of adult flatfoot. Foot Ankle Int. 2005
  5. Myerson MS, Thordarson DB, Johnson JE, et al. Classification and Nomenclature: Progressive Collapsing Foot Deformity. Foot Ankle Int. 2020

این مطالب برای آگاهی بیماران است و جای معاینه پزشک را نمی‌گیرد.