Calcaneal Pitch چگونه اندازه‌گیری می‌شود؟
در عکس جانبی ایستاده، یک خط مماس بر سطح زیرین استخوان پاشنه رسم می‌شود. خط دوم، خط مرجع کف پاست: در بیشتر روش‌ها سطح زمین (سکوی ایستادن) و در برخی روش‌ها خطی به سمت زیر سر متاتارس پنجم یا استخوان سزاموئید داخلی. زاویه بین این دو خط Calcaneal Pitch است. همین تفاوت در انتخاب خط مرجع یکی از دلایل تفاوت اعداد گزارش‌شده در منابع است.
مقدار طبیعی و تفسیر عدد
| محدوده | تفسیر رایج |
|---|---|
| کمتر از حدود ۲۰ درجه | پایین؛ هم‌خوان با صافی کف پا |
| حدود ۲۰ تا ۳۰ درجه | محدوده طبیعی در تعریف ACR (برخی منابع بازه ۱۰ تا ۲۵ درجه را طبیعی می‌دانند) |
| بیشتر از حدود ۳۰ درجه | بالا؛ هم‌خوان با کف پای گود (Pes cavus) |
این جدول بر تعریف کالج رادیولوژی آمریکا (ACR) برای اندازه‌گیری خودکار Calcaneal Pitch و مرور Polichetti و همکاران (۲۰۲۳) تکیه دارد. اما مقادیر طبیعی در منابع به‌طور قابل‌توجهی متفاوت است: طبق Radiopaedia، میانه این زاویه در جمعیت‌های بزرگسال حدود ۱۸ تا ۲۰ درجه گزارش شده، بازه‌های طبیعی ۱۰ تا ۲۵ و ۲۰ تا ۳۰ درجه هر دو پیشنهاد شده‌اند، و در یک مطالعه آستانه ۱۹ درجه یا کمتر برای صافی علامت‌دار حساسیت ۹۰ درصد و ویژگی ۸۵ درصد داشت. به همین دلیل عدد نزدیک به مرزها باید همراه با سایر زاویهها و معاینه تفسیر شود.
چرا Calcaneal Pitch بهتنهایی کافی نیست؟
این زاویه فقط وضعیت پاشنه را در نمای کناری نشان میدهد. در بسیاری از پاهای صاف افت اصلی در میانه پا (مفاصل تالوناویکولار یا ناویکولوکونئیفرم) است و ممکن است Calcaneal Pitch نزدیک به طبیعی باشد، در حالی که زاویه Meary افت قابل‌توجهی نشان میدهد. چرخش جلوی پا به بیرون و والگوس پاشنه هم در این زاویه دیده نمی‌شوند. به همین دلیل Calcaneal Pitch در کنار زاویه Meary و نماهای روبه‌رو تفسیر می‌شود. در مطالعه Younger و همکاران هم Calcaneal Pitch بین بزرگسالان دارای صافی علامت‌دار و گروه کنترل تفاوت معنادار داشت، اما زاویه تالوس و متاتارس اول تمایز قوی‌تری نشان داد.
در مطالعه‌ای روی ۱۹ کودک دارای صافی کف پا، همبستگی شاخص وضعیت پا (FPI) با Calcaneal Pitch متوسط بود (ضریب همبستگی حدود منفی ۰٫۴۱) (Lee و همکاران، ۲۰۱۵)؛ یعنی معاینه بالینی و زاویه رادیولوژی تا حدی هم‌سو هستند، اما جانشین یکدیگر نیستند.
Calcaneal Pitch بالا و کف پای گود
Calcaneal Pitch بالا یکی از نشانه‌های کف پای گود است. کف پای گود ممکن است با درد زیر پاشنه و سر متاتارس‌ها، پیچ‌خوردگی مکرر مچ یا پینه همراه باشد. چون بخشی از موارد کف پای گود علت عصبی دارند، کف پای گودی که یک‌طرفه، پیشرونده یا همراه با ضعف و تغییر حس است باید توسط پزشک بررسی شود و فقط با کفی پیگیری نشود.
اندازه‌گیری خودکار با هوش مصنوعی
Calcaneal Pitch از زاویه‌هایی است که برای اندازه‌گیری خودکار مناسب است. کالج رادیولوژی آمریکا یک «مورد کاربرد هوش مصنوعی» برای اندازه‌گیری خودکار آن تعریف کرده که خروجی‌اش مقدار زاویه و طبقه‌بندی طبیعی، صاف یا گود است. در یک مطالعه ۲۰۲۶ روی ۱۳۹۴ پا از ۶۹۷ مرد بزرگسال، مدل‌های یادگیری ماشین با استفاده از Calcaneal Pitch، زاویه Meary و زاویه شیب تالوس (Talar declination)، صافی و گودی کف پا را با دقت بسیار بالا طبقه‌بندی کردند؛ اما خود نویسندگان توضیح دادند که بخشی از این دقت به این دلیل است که برچسب‌ها با همان آستانههای زاویه تعیین شده بودند و اعتبارسنجی خارجی هنوز لازم است (Taşdemir و همکاران، ۲۰۲۶).
در عمل، ابزار خودکار می‌تواند غربالگری و گزارش‌دهی را سریع‌تر و یکدست‌تر کند، اما اندازه‌گیری آن باید روی تصویر بازبینی شود و تصمیم درمانی بر پایه معاینه و قضاوت پزشک باشد.
چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟
- Calcaneal Pitch غیرطبیعی همراه با درد، سفتی پا یا محدودیت راه رفتن
- کف پای گود یک‌طرفه یا پیشرونده، یا همراه با ضعف، بی‌حسی یا پیچ‌خوردگی مکرر مچ