مراحل معمول گچ و بوت
| مرحله | زمان تقریبی | توضیح |
|---|---|---|
| آتل یا گچ موقت | روز عمل تا حدود هفته ۲ | جا برای ورم باز میماند؛ بدون تحمل وزن |
| گچ کامل (اغلب فایبرگلاس) | حدود هفته ۲ تا یک ماه پس از عمل | پس از بررسی زخم و کشیدن بخیه |
| بوت طبی (CAM) | معمولاً از حدود روز ۴۰ | شروع وزنگذاری تدریجی؛ برداشتن آن برای خواب یا حمام فقط با اجازه جراح |
| کفش حمایتی | پس از بازسازی مفصل‌نگهدار حدود هفته ۱۰ تا ۱۲ به بعد | اغلب همراه کفی طبی |
پس از آرترودز، گچ ممکن است ۶ تا ۸ هفته یا بیشتر لازم باشد و پس از آرتروریزیس بهتنهایی، گچ و بوت لازم نیست و فقط پانسمان فشاری گذاشته میشود؛ وزنگذاری در حد تحمل از روز عمل مجاز است. پس از استئوتومیهای Evans و MCO، پا حدود یک ماه در گچ است و تا حدود روز ۴۰ بدون تحمل وزن میماند و برداشتن گچ به معنی اجازه راه رفتن نیست؛ وزنگذاری تدریجی با بوت و عصا یا واکر پس از تأیید جراح شروع میشود. جزئیات در زمان‌بندی وزنگذاری بعد از عمل صافی کف پا آمده است.
مراقبت از گچ
- گچ را خشک نگه دارید. برای حمام از کاور ضدآب مخصوص گچ استفاده کنید؛ کیسه پلاستیکی معمولی اغلب نشت میکند.
- اگر گچ خیس شد، نرم شد، ترک خورد یا لبه آن پوست را زخم کرد، با مرکز درمانی تماس بگیرید؛ گچ خیس می‌تواند به پوست زیر آن آسیب بزند.
- برای خارش، چیزی مثل خط‌کش یا سیم داخل گچ نکنید. ضربه آرام روی گچ یا هوای خنک سشوار ممکن است کمک کند.
- لبه گچ را نبرید و پودر یا لوسیون داخل آن نریزید.
- روی گچ راه نروید، مگر اینکه جراح صراحتاً آن را برای تحمل وزن تعیین کرده باشد.
نشانه‌های گچ تنگ
اگر انگشتان سرد، رنگ‌پریده یا کبود شدند، بی‌حسی یا گزگز پیدا کردند یا دردی دارید که با بالا گذاشتن پا و داروی تجویزی بهتر نمی‌شود، فوراً تماس بگیرید. این علائم ممکن است نشانه فشار گچ روی عروق یا اعصاب باشد و منتظر ماندن جایز نیست. اطلاعات بیشتر در راهنمای درد و ورم بعد از جراحی صافی کف پا آمده است.
انتخاب وسیله کمکی
| وسیله | مناسب برای | نکته |
|---|---|---|
| عصای زیربغل | بیشتر بزرگسالان با تعادل و قدرت دست کافی | نیاز به تمرین، به‌ویژه برای پله |
| عصای آرنجی (ساعدی) | استفاده طولانی‌مدت | تعادل و قدرت بیشتری میخواهد |
| واکر | سالمندان یا افراد با تعادل ضعیف | پایدارتر اما کندتر؛ برای پله مناسب نیست |
| اسکوتر زانو | مسیرهای صاف و افرادی که با عصا مشکل دارند | برای پله و سطح ناهموار مناسب نیست؛ زانو باید سالم باشد |
| ویلچر | کودکان کم‌سن یا مسافت‌های طولانی | معمولاً در کنار یکی از وسایل بالا |
تنظیم و استفاده درست از عصا
- ارتفاع: در حالت ایستاده و صاف، بالای عصا حدود ۲.۵ تا ۵ سانتی‌متر پایین‌تر از زیربغل باشد.
- دستگیره: هم‌سطح بالای لگن؛ آرنج هنگام گرفتن دستگیره کمی خم باشد.
- وزن روی دستها: وزن را با دستها تحمل کنید، نه با زیربغل؛ فشار مداوم روی زیربغل می‌تواند به عصب‌ها و عروق آسیب بزند.
- راه رفتن بدون تحمل وزن: کمی به جلو خم شوید، عصاها را حدود ۳۰ سانتی‌متر جلوتر بگذارید، وزن را روی دستها منتقل کنید و پای سالم را بین عصاها جلو بیاورید. به روبه‌رو نگاه کنید، نه به پاها.
بالا و پایین رفتن از پله
- بالا رفتن: ابتدا با پای سالم بالا بروید، سپس عصاها را بالا بیاورید؛ پای عملشده در هوا میماند.
- پایین آمدن: ابتدا عصاها را روی پله پایینی بگذارید، پای عملشده را در هوا و کمی جلو نگه دارید و سپس با پای سالم پایین بیایید. در دوره بدون تحمل وزن، پای عملشده روی پله گذاشته نمی‌شود.
- اگر نرده هست، با یک دست نرده را بگیرید و هر دو عصا را زیر بغل طرف مقابل نگه دارید.
- اگر احساس ناپایداری دارید، روی پله بنشینید و پله‌به‌پله با باسن بالا یا پایین بروید.
جمله یادآور: «بالا: اول پای سالم؛ پایین: اول عصاها».
نشستن و برخاستن
- عقب بروید تا پشت پای سالم به صندلی محکم برسد، پای عملشده را جلو بگذارید، هر دو عصا را در یک دست بگیرید و با دست دیگر دسته صندلی را بگیرید و آهسته بنشینید.
- برای برخاستن، تا لبه صندلی جلو بیایید، هر دو عصا را در دست سمت پای عملشده بگیرید و با کمک دسته صندلی، روی پای سالم بلند شوید.
نکات ویژه کودکان
کودکان کم‌سن ممکن است نتوانند با عصا ایمن راه بروند. ویلچر یا واکر، و هماهنگی با مدرسه برای دسترسی به کلاس و سرویس بهداشتی را پیش از عمل برنامه‌ریزی کنید. والدین هر روز گچ را از نظر لبه‌های آزارنده، بو، خیسی و رنگ و دمای انگشتان بررسی کنند.
آمادگی پیش از عمل
تقویت عضلات شانه، بازو و پای سالم و تمرین راه رفتن با عصا پیش از جراحی، جابه‌جایی در هفته‌های اول را آسان‌تر و ایمن‌تر میکند.
چه زمانی تماس فوری لازم است؟
- نشانه‌های گچ تنگ (سردی، رنگ‌پریدگی، کبودی یا بی‌حسی انگشتان)
- خیس شدن، شکستن یا شل شدن گچ به‌طوری که پا داخل آن جابه‌جا شود
- بوی بد یا ترشح از داخل گچ، یا تب
- زمین خوردن و فرود آمدن روی پای عملشده
- درد یا ورم ساق؛ و در صورت تنگی نفس یا درد قفسه سینه، تماس فوری با اورژانس ۱۱۵
این مطلب بخشی از راهنمای مراقبت بعد از جراحی صافی کف پا است. برای آشنایی با خود بیماری، صفحه صافی کف پا را ببینید.