دکتر دانیال شریفی رضویجراح پا و مچ پا با تمرکز ویژه بر کودکان و نوجوانان

بهترین کفش برای صافی کف پا: هفت آزمون ساده، کفش دویدن و کفش کار

جواب کوتاه

کفش مناسب برای صافی کف پا با برند یا برچسب «طبی» مشخص نمی‌شود، بلکه با چند ویژگی قابل آزمایش: اندازه و پهنای درست، کانتر پاشنهٔ محکم، خم شدن فقط در ناحیهٔ پنجه، مقاومت در برابر پیچش و جای کافی برای کفی. برای دویدن، پرونیشن متوسط به‌تنهایی دلیل خرید کفش «کنترل حرکت» نیست؛ راحتی و نبود درد معیار مهم‌تری است.

دو دست کفش یک کودک را از جلو خم می‌کنند؛ زیره همان جایی خم می‌شود که انگشتان پا خم می‌شوند
آزمون محل خم شدن: کفش فقط در ناحیهٔ پنجه خم شود، نه از وسط.

در یک نگاه

  • پا در طول روز متورم‌تر می‌شود؛ کفش را عصر امتحان کنید.
  • حدود ۱ تا ۱٫۳ سانتی‌متر فاصله بین بلندترین انگشت و نوک کفش لازم است.
  • کفشی که در فروشگاه تنگ است، با پوشیدن «جا باز» نمی‌کند.
  • در یک مطالعهٔ یک‌ساله روی ۹۲۷ دوندهٔ مبتدی با کفش نوترال، پرونیشن متوسط با آسیب بیشتر همراه نبود.

کدام هفت آزمون، کفش مناسب را در فروشگاه نشان می‌دهد؟

آزمونچه کنیدنتیجهٔ مطلوب
زمان خریدعصر یا اواخر روز کفش را امتحان کنیداندازه برای پای متورم‌ترِ پایان روز مناسب باشد
اندازه‌گیریهر بار هر دو پا را اندازه بگیرید و کفش را برای پای بزرگ‌تر انتخاب کنیدحس پا ملاک باشد، نه شمارهٔ روی کفش
فضای پنجهایستاده، فاصلهٔ بلندترین انگشت تا نوک کفش را بسنجیدحدود ۱ تا ۱٫۳ سانتی‌متر و امکان تکان دادن همهٔ انگشتان
کانتر پاشنهپشت پاشنهٔ کفش را با انگشت فشار دهیدسفت باشد و نخوابد؛ پاشنه هنگام راه رفتن لق نزند
محل خم شدننوک و پاشنهٔ کفش را به هم نزدیک کنیدکفش فقط در ناحیهٔ پنجه خم شود، نه از وسط
پایداری پیچشیدو سر کفش را در خلاف جهت هم بپیچانیدمقاومت متوسط؛ کفشی که مثل حوله پیچ می‌خورد برای پای دردناک مناسب نیست
جای کفیکفی داخلی را درآورید و کفی خود را امتحان کنیدپاشنه با کفی هم داخل کفش ثابت بماند

در فروشگاه با هر دو لنگه روی سطوح مختلف راه بروید. AAOS تأکید می‌کند کفشی که در فروشگاه تنگ است با پوشیدن «جا باز» نمی‌کند؛ اگر از ابتدا راحت نیست، آن را نخرید.

آیا دونده با کف پای صاف کفش ضدپرونیشن لازم دارد؟

باور رایج این است که پای صاف یا پرونیت‌شده حتماً به کفش «کنترل حرکت» نیاز دارد. در مطالعهٔ Nielsen و همکاران، ۹۲۷ دوندهٔ مبتدی در دانمارک یک سال با کفش نوترال دویدند و مسافتشان با GPS ثبت شد. پاهای با پرونیشن متوسط نسبت به پاهای نرمال آسیب بیشتری نداشتند؛ دربارهٔ پرونیشن شدید، تعداد افراد برای نتیجه‌گیری کافی نبود.

برداشت عملی: اگر با کفش فعلی بدون درد می‌دوید، فقط به خاطر شکل پا کفش را عوض نکنید. اگر دویدن درد قوس یا داخل مچ ایجاد می‌کند، کفش پایدارتر، کفی آماده و کاهش موقت حجم دویدن را امتحان کنید و راحتی را معیار نهایی بگیرید.

برای ایستادن طولانی سر کار چه کفشی مناسب است؟

  • زیرهٔ ضربه‌گیر و پایدار، کانتر محکم و پنجهٔ پهن
  • در صورت درد قوس، کفی آماده داخل کفش کار
  • دو جفت کفش کار داشته باشید و به نوبت بپوشید
  • در فاصلهٔ ایستادن‌ها چند دقیقه بنشینید و مچ را حرکت دهید

کدام کفش‌ها برای صافی دردناک مناسب نیستند؟

  • دمپایی یا کفش کاملاً تخت و نرم برای پیاده‌روی طولانی
  • پاشنهٔ بلند یا پنجهٔ باریک و نوک‌تیز؛ AAOS پاشنهٔ بلندتر از حدود ۵ سانتی‌متر را برای زنان توصیه نمی‌کند
  • کفشی که زیره‌اش یک‌طرفه ساییده شده یا کانترش نرم شده است

با بریس مچ‌پایی یا کفی ضخیم چه کفشی بپوشیم؟

بریس و کفی‌های ضخیم فضای داخل کفش را کم می‌کنند. معمولاً کفشی با عمق بیشتر، دهانهٔ باز بندی یا چسبی و کفی جداشدنی لازم است و گاهی یک شماره بزرگ‌تر. کفش را همراه با بریس یا کفی امتحان کنید. نقش خود بریس در درمان صافی کف پا در بزرگسالان آمده است.

برای کودک چه کفشی بخریم؟

برای کودک، کفش سبک، انعطاف‌پذیر و هم‌اندازه کافی است و اندازه را هر چند ماه یک بار باید کنترل کرد. ارتباط کفش‌پوشی و پابرهنگی با شکل‌گیری قوس در درمان صافی کف پا در کودکان بررسی شده است.

از تجربهٔ مطب

اشتباهی که در انتخاب کفش برای کف پای صاف زیاد می‌بینیم، این است که نرمی را با حمایت یکی می‌دانند. کفش خیلی نرم ممکن است اول راحت باشد، اما اگر پاشنه داخلش لق بزند و زیره بیش‌ازحد بپیچد، حمایت کافی نمی‌دهد. دنبال کفش سفت نباشید؛ دنبال کفشی راحت با پاشنه باثبات و زیره‌ای باشید که از محل پنجه خم شود، نه از وسط قوس پا.

پرسش‌های رایج

آیا برای صافی کف پا حتماً باید کفش طبی خرید؟

نه. کفش معمولی که آزمون‌های این صفحه را بگذراند، برای بیشتر افراد کافی است. برچسب «طبی» به‌تنهایی تضمین کیفیت یا تناسب نیست.

کفش مینیمال یا «پابرهنه» برای کف پای صاف خوب است؟

شواهد کافی برای توصیهٔ آن به افراد علامت‌دار وجود ندارد. اگر درد ندارید و می‌خواهید امتحان کنید، تغییر را بسیار تدریجی انجام دهید؛ در درد داخل مچ یا صافی پیشرونده، کفش پایدار مناسب‌تر است.

در خانه دمپایی طبی لازم است؟

اگر بیشتر روز را در خانه سرپا هستید و درد دارید، دمپایی یا کفش خانگی با کف پایدار و جای کفی کمک می‌کند. برای کسی که در خانه علامتی ندارد، ضرورتی ندارد.

کفش ورزشی را هر چند وقت یک بار عوض کنم؟

عدد ثابتی وجود ندارد؛ وقتی زیره ساییده شده، کانتر نرم شده یا کفش روی سطح صاف به یک سمت متمایل است، وقت تعویض است. درد تازه با همان کفش هم نشانهٔ خوبی است.

منابع

  1. American Academy of Orthopaedic Surgeons (AAOS). Shoes: Finding the Right Fit. OrthoInfo
  2. American Orthopaedic Foot & Ankle Society (AOFAS). 10 Points of Proper Shoe Fit. FootCareMD
  3. Nielsen RO, Buist I, Parner ET, et al. Foot pronation is not associated with increased injury risk in novice runners wearing a neutral shoe: a 1-year prospective cohort study. Br J Sports Med. 2014;48(6):440

این مطالب برای آگاهی بیماران است و جای معاینه پزشک را نمی‌گیرد.