دکتر دانیال شریفی رضویجراح پا و مچ پا با تمرکز ویژه بر کودکان و نوجوانان

آیا صافی کف پا ارثی است؟

جواب کوتاه

صافی کف پا اغلب در خانواده‌ها دیده می‌شود و سابقه خانوادگی کودکان مبتلا معمولاً شامل قوس کم یا شلی رباط‌ها در والدین یا بستگان است [۱]. اما ارثی بودن به معنی بیماری یا نیاز به درمان نیست؛ کودکی که مثل والدینش کف پای صاف، منعطف و بی‌درد دارد معمولاً درمانی لازم ندارد [۲]. برخی علت‌های پای سفت، مانند تارسال کوالیشن، زمینه خانوادگی روشن‌تری دارند [۳].

شواهد درباره نقش خانواده

به گفته Gillette Children's، صافی کف پای منعطف اغلب خانوادگی است و سابقه خانوادگی معمولاً شامل افت قوس مشابه یا شلی رباط‌هاست [۱]. AAOS هم پرسیدن سابقه خانوادگی را بخشی از معاینه کودک می‌داند [۲]. با این حال، در منابع مرجع برآورد دقیق و قابل‌اتکایی از سهم ژنتیک در صافی کف پای منعطف کودکان ارائه نشده است؛ بنابراین نمی‌توان عددی برای «احتمال به ارث بردن» گفت.

شلی مفاصل و صافی کف پا

شلی رباط‌ها در کودکان خردسال شایع است و با رشد کاهش می‌یابد؛ هم‌زمان قوس کف پا هم معمولاً بهتر می‌شود [۱]. میزان انعطاف مفاصل تا حدی خانوادگی است و به همین دلیل گاهی چند عضو یک خانواده کف پای صاف و منعطف دارند. در برخی بیماری‌های ارثی بافت همبند یا کروموزومی که با شلی شدید مفاصل همراه‌اند، مانند سندرم داون، سندرم مارفان و سندرم‌های اهلرز-دانلوس، صافی کف پا شایع‌تر است و ارزیابی کلی کودک اهمیت دارد.

تارسال کوالیشن: نمونه‌ای با زمینه خانوادگی روشن‌تر

در مطالعه Leonard (۱۹۷۴) روی خانواده‌های ۳۱ بیمار مبتلا به تارسال کوالیشن، ۳۹ درصد از ۹۸ بستگان درجه یک نیز نوعی کوالیشن داشتند، در حالی که هیچ‌کدام علامتی در این ناحیه گزارش نکرده بودند [۳]. این یافته دو پیام دارد: کوالیشن می‌تواند خانوادگی باشد، و وجود آن لزوماً به معنی درد یا نیاز به درمان نیست. اگر یکی از اعضای خانواده کوالیشن دارد و فرزند شما پای سفت، درد میانه یا پشت پا یا پیچ خوردگی مکرر مچ دارد، این سابقه را به پزشک بگویید [۴]. تفاوت پای منعطف و سفت را در صافی کف پای منعطف و سفت ببینید.

اگر والدین صافی کف پا دارند، چه باید کرد؟

  • برای کودک بی‌علامت از سنین پایین کفی یا کفش طبی تهیه نکنید؛ کفش و کفی سیر طبیعی صافی کف پای منعطف را تغییر نمی‌دهد [۵].
  • به علائم هشدار توجه کنید: درد ماندگار، سفتی پا، یک‌طرفه بودن و کوتاهی آشیل [۱].
  • در مراجعه به پزشک، سابقه خانوادگی صافی کف پا، کوالیشن، شلی مفاصل یا بیماری‌های عصبی‌عضلانی را بگویید [۲].
  • مشکلات پای والدین در بزرگسالی پیش‌بینی قطعی وضعیت پای کودک نیست.

قوس کف پای کودک معمولاً طی دهه اول زندگی شکل می‌گیرد؛ جزئیات در صافی کف پا در چه سنی طبیعی است؟.

قوس بلند (پای گود) موضوعی جداست

پای گود یا قوس بیش از حد بلند با صافی کف پا فرق دارد و در کودکان گاهی با بیماری‌های عصبی ارثی همراه است. اگر کودک قوس بسیار بلندی دارد، به‌ویژه اگر یک‌طرفه یا پیشرونده باشد، باید معاینه شود. برای مرور کلی صافی کف پا، صافی کف پا در کودکان را بخوانید.

پرسش‌های رایج

اگر من و همسرم صافی کف پا داریم، فرزندمان هم حتماً صافی کف پا خواهد داشت؟

نه حتماً. صافی کف پا اغلب خانوادگی است، اما ارث بردن قطعی نیست و حتی در صورت بروز، نوع منعطف و بی‌درد معمولاً درمان نمی‌خواهد.

آیا آزمایش ژنتیک برای صافی کف پا لازم است؟

برای صافی کف پای منعطف معمولی خیر. فقط اگر پزشک به سندرم یا بیماری زمینه‌ای مشکوک باشد، بررسی‌های بیشتر مطرح می‌شود.

آیا صافی کف پای ارثی دیرتر خوب می‌شود یا شدیدتر است؟

شواهد قابل‌اتکایی برای این ادعا وجود ندارد. ملاک تصمیم همان درد، سفتی پا و محدودیت عملکرد است.

منابع

  1. Gillette Children's Specialty Healthcare. InBrief: Understanding Pediatric Flatfoot (2014)
  2. AAOS OrthoInfo. Flexible Flatfoot in Children
  3. Leonard MA. The inheritance of tarsal coalition and its relationship to spastic flat foot. J Bone Joint Surg Br. 1974;56-B(3):520-526
  4. AAOS OrthoInfo. Tarsal Coalition
  5. Wenger DR, Mauldin D, Speck G, Morgan D, Lieber RL. Corrective shoes and inserts as treatment for flexible flatfoot in infants and children. J Bone Joint Surg Am. 1989;71(6):800-810

این مطالب برای آگاهی بیماران است و جای معاینه پزشک را نمی‌گیرد.