چرا صافی کف پا در نوجوانی ممکن است علامت‌دار شود؟
به گفته AAOS، اگر صافی کف پای منعطف تا نوجوانی ادامه یابد، ممکن است درد مبهمی در کف پا ایجاد کند [۱]. با این حال، صافی کف پای منعطف ساده به‌ندرت باعث درد یا ناتوانی میشود و درد را نباید خودبه‌خود به شکل پا نسبت داد [۲]. به همین دلیل در نوجوان دردمند، پزشک به دنبال یک علت مشخص می‌گردد.
سه علت مهم درد در صافی کف پای نوجوانان
- کوتاهی تاندون آشیل: در صافی کف پای منعطف همراه با کوتاهی آشیل، خم کردن مچ پا به بالا محدود است. این زیرگروه، برخلاف نوع ساده، در برخی نوجوانان و بزرگسالان با درد و ناتوانی همراه است [۲]. درمان اولیه کشش ساق و آشیل و در صورت نیاز فیزیوتراپی است [۱].
- اتصال غیرطبیعی استخوان‌های تارس (تارسال کوالیشن): در این حالت دو یا چند استخوان پشت و میانه پا با بافت استخوانی، غضروفی یا فیبری به هم متصل‌اند. تخمین زده میشود حدود ۱ نفر از هر ۱۰۰ نفر چنین اتصالی داشته باشد و در حدود نیمی از موارد هر دو پا درگیرند. اتصال پیش از تولد شکل می‌گیرد اما معمولاً بین ۸ تا ۱۶ سالگی استخوانی میشود و علائم اغلب در اواخر کودکی یا نوجوانی آشکار میشود: پای سفت و دردناک، قوسی که روی پنجه کامل برنمی‌گردد، سختی راه رفتن روی زمین ناهموار و پیچ خوردگی‌های مکرر مچ [۳].
- استخوان ناویکولار فرعی: یک استخوان اضافه در سمت داخل میانه پا که دست‌کم در ۱۴ درصد افراد وجود دارد و بیشتر موارد آن بی‌علامت است. علائم معمولاً در نوجوانی شروع میشود: درد و برجستگی حساس در سمت داخل میانه پا که با فعالیت، تحمل وزن و کفش تنگ بدتر میشود. ارتباط آن با صافی کف پا ثابت نیست [۴].
ارزیابی نوجوان مبتلا به صافی کف پای دردناک
- شرح‌حال: محل دقیق درد (کف پا، سمت داخل میانه پا، پشت پا)، ارتباط با ورزش، پیچ خوردگی‌های قبلی و سابقه خانوادگی
- معاینه: ایستادن روی پنجه (برگشت قوس)، دامنه حرکت مفاصل پشت پا، دامنه خم شدن مچ به بالا برای سنجش کوتاهی آشیل، نقطه حساس روی استخوان ناویکولار و معاینه عصبی
- تصویربرداری فقط در صورت نیاز: بسیاری از کوالیشن‌ها در رادیوگرافی ساده دیده می‌شوند؛ سی‌تی‌اسکن استاندارد طلایی تصویربرداری کوالیشن است و MRI برای اتصال‌های غضروفی یا فیبری به کار می‌رود [۳]
درمان بر اساس علت
| علت | درمان اولیه | اگر بهبود نیافت |
|---|---|---|
| صافی منعطف با درد خفیف | اصلاح فعالیت، کفی آماده [۱] | بازبینی تشخیص و جست‌وجوی علت دیگر |
| کوتاهی آشیل | کشش ساق و آشیل، فیزیوتراپی [۱] | در موارد مقاوم: بررسی جراحی؛ معمولاً استئوتومی کالکانئوس همراه با افزایش طول آشیل یا عضله گاستروکنمیوس [۲] |
| تارسال کوالیشن | استراحت از فعالیت پرضربه (معمولاً ۳ تا ۶ هفته)، کفی، بوت یا گچ موقت [۳] | برداشتن اتصال (رزکسیون)؛ در موارد شدید همراه با آرتروز، جوش دادن مفصل [۳] |
| ناویکولار فرعی | اصلاح کفش و فعالیت، بی‌حرکتی، کفی، فیزیوتراپی [۴] | جراحی (مانند روش کیدنر)؛ بازگشت به ورزش حدود ۸ تا ۱۲ هفته [۴] |
معیارهای جراحی و شواهد هر روش در جراحی صافی کف پا در کودکان آمده است.
نوجوان ورزشکار و صافی کف پا
صافی کف پای منعطف و بیدرد معمولاً مانع ورزش نیست [۱]. اما اگر ورزشکار نوجوان درد مکرر پا، پیچ خوردگی‌های پشت‌سرهم مچ یا افت عملکرد دارد، پیش از تجویز کفی یا تغییر کفش، معاینه برای سفتی پا و کوتاهی آشیل لازم است؛ چون در این دو حالت کفی ممکن است علائم را بدتر کند [۲]. نحوه تشخیص پای منعطف از سفت را در صافی کف پای منعطف و سفت ببینید.
چه زمانی مراجعه کنیم؟
- درد پا که با فعالیت تکرار میشود یا ماندگار است
- پای سفت یا قوسی که روی پنجه برنمی‌گردد
- پیچ خوردگی‌های مکرر مچ پا
- برجستگی دردناک در سمت داخل میانه پا
- صافی یا درد یک‌طرفه
تورم، قرمزی، تب، درد شبانه یا ناتوانی در تحمل وزن نیاز به مراجعه در همان روز دارد. نگاه کلی به موضوع در صافی کف پا در کودکان آمده است.